Raportowanie ESG – obowiązek czy szansa? Definicja ESG i wgląd w nowe przepisy unijne.

Raportowanie ESG przedstawia wpływ przedsiębiorstwa na środowisko i społeczeństwo oraz sposób zarządzania organizacją. Dane pozafinansowe są wykorzystywane nie tylko przez organy regulacyjne, lecz także przez inwestorów, banki, kontrahentów, klientów i podmioty zarządzające łańcuchami dostaw.

Obowiązki wynikające z dyrektywy CSRD i standardów ESRS obejmują wybrane przedsiębiorstwa, ale informacje dotyczące zrównoważonego rozwoju mogą być wymagane również od mniejszych podmiotów. Duże organizacje pozyskują bowiem dane o emisjach, zużyciu zasobów, warunkach pracy i ryzykach ESG od swoich dostawców oraz partnerów biznesowych.

Czym jest raportowanie ESG?

Skrót ESG pochodzi od angielskich określeń:

• Environmental – wpływ organizacji na środowisko,
• Social – kwestie pracownicze i społeczne,
• Governance – sposób zarządzania organizacją i ład korporacyjny.

Raportowanie ESG polega na systematycznym gromadzeniu, analizowaniu i prezentowaniu informacji dotyczących wpływu przedsiębiorstwa, związanych z nim ryzyk oraz sposobu zarządzania kwestiami zrównoważonego rozwoju.

Raport może obejmować między innymi emisje gazów cieplarnianych, zużycie energii i wody, gospodarkę odpadami, bezpieczeństwo pracy, warunki zatrudnienia, prawa człowieka, zarządzanie ryzykiem, etykę biznesową oraz nadzór nad łańcuchem dostaw.

Dlaczego znaczenie raportowania ESG rośnie?

Konsumenci, inwestorzy i instytucje finansowe coraz częściej uwzględniają wpływ środowiskowy i społeczny przedsiębiorstw przy podejmowaniu decyzji. Znaczenie mają nie tylko deklaracje, lecz przede wszystkim mierzalne dane, cele i rzeczywiste efekty działań.

Duże organizacje objęte obowiązkami sprawozdawczymi potrzebują informacji dotyczących całego łańcucha wartości. Z tego powodu mogą wymagać od dostawców danych dotyczących między innymi:

• śladu węglowego produktów i usług,
• zużycia energii oraz udziału energii odnawialnej,
• pochodzenia surowców,
• gospodarki wodnej i odpadowej,
• warunków pracy i bezpieczeństwa,
• procedur etycznych i przeciwdziałania korupcji,
• zarządzania ryzykiem środowiskowym i społecznym.

W praktyce raportowanie ESG wpływa więc także na przedsiębiorstwa, które nie są bezpośrednio zobowiązane do publikowania sprawozdania. Brak wiarygodnych danych może utrudnić udział w przetargach, pozyskanie finansowania lub utrzymanie współpracy z dużymi kontrahentami.

Co zmieniła dyrektywa CSRD?

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464, określana jako CSRD, zmieniła europejskie zasady sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Jej założeniem jest zwiększenie porównywalności, kompletności i wiarygodności informacji ESG. Regulacja ma również ograniczać ryzyko greenwashingu, czyli przedstawiania działalności lub produktów jako bardziej przyjaznych środowisku, niż wynika to z rzeczywistych działań i danych.

CSRD wprowadza między innymi:

• bardziej szczegółowe wymagania dotyczące zakresu ujawnianych informacji,
• stosowanie Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju,
• raportowanie zgodnie z zasadą podwójnej istotności,
• uwzględnienie informacji dotyczących łańcucha wartości,
• obowiązek atestacji sprawozdawczości,
• cyfrowe oznaczanie informacji dotyczących zrównoważonego rozwoju.

Czym są standardy ESRS?

ESRS to Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju, które określają sposób przygotowania informacji wymaganych w ramach CSRD. Obejmują wymagania przekrojowe oraz standardy dotyczące zagadnień środowiskowych, społecznych i zarządczych.

Standardy środowiskowe dotyczą między innymi:

• zmiany klimatu,
• zanieczyszczeń,
• zasobów wodnych i morskich,
• różnorodności biologicznej i ekosystemów,
• wykorzystania zasobów oraz gospodarki o obiegu zamkniętym.

Standardy społeczne obejmują między innymi własnych pracowników, osoby pracujące w łańcuchu wartości, społeczności dotknięte działalnością przedsiębiorstwa oraz konsumentów. Obszar zarządczy odnosi się natomiast do prowadzenia działalności, etyki, kultury organizacyjnej i przeciwdziałania korupcji.

Na czym polega podwójna istotność?

Jednym z najważniejszych elementów raportowania zgodnego z ESRS jest analiza podwójnej istotności. Przedsiębiorstwo powinno rozpatrywać zagadnienia ESG z dwóch perspektyw:

• istotności wpływu – w jaki sposób działalność firmy wpływa na ludzi i środowisko,
• istotności finansowej – w jaki sposób kwestie zrównoważonego rozwoju mogą wpływać na sytuację finansową, wyniki i rozwój firmy.

Temat może być istotny z jednej albo obu perspektyw. Analiza podwójnej istotności pozwala ustalić, które informacje powinny zostać ujęte w sprawozdaniu i na jakich zagadnieniach organizacja powinna skoncentrować swoje działania.

Kogo dotyczy obowiązek raportowania ESG?

Zakres podmiotów objętych obowiązkową sprawozdawczością oraz harmonogram wdrażania regulacji podlegają zmianom na poziomie Unii Europejskiej i prawa krajowego. Dlatego kwalifikację przedsiębiorstwa należy każdorazowo przeprowadzić na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• forma prawna przedsiębiorstwa,
• liczba zatrudnionych osób,
• przychody i suma bilansowa,
• notowanie papierów wartościowych na rynku regulowanym,
• przynależność do grupy kapitałowej,
• siedziba jednostki dominującej,
• skala działalności prowadzonej na terenie Unii Europejskiej.

Firma powinna zweryfikować nie tylko to, czy sama podlega obowiązkowi raportowania, lecz także czy będzie zobowiązana przekazywać dane jednostce dominującej, klientowi lub innemu partnerowi biznesowemu.

Więcej informacji o przygotowaniu do obowiązkowej sprawozdawczości przedstawiamy w artykule Raportowanie ESG – od czego zacząć?.

Czy raportowanie ESG dotyczy również mniejszych firm?

Mniejsze przedsiębiorstwa nie zawsze są bezpośrednio objęte obowiązkami wynikającymi z CSRD. Mogą jednak zostać poproszone o przekazanie danych przez:

• dużych klientów,
• jednostkę dominującą,
• bank lub inwestora,
• ubezpieczyciela,
• partnera organizującego postępowanie zakupowe,
• podmiot analizujący ślad węglowy łańcucha dostaw.

Dobrowolne uporządkowanie danych ESG może pomóc mniejszej firmie odpowiadać na zapytania kontrahentów, przygotowywać oferty i dokumentację finansową oraz identyfikować możliwości ograniczenia kosztów.

Jak przygotować firmę do raportowania ESG?

Przygotowanie do raportowania ESG powinno rozpocząć się od ustalenia zakresu obowiązków i oceny, jakie dane są już dostępne w organizacji. Następnie należy określić brakujące informacje, odpowiedzialność poszczególnych działów i sposób kontroli jakości danych.

Proces przygotowania może obejmować:

1. sprawdzenie, czy i od kiedy firma podlega obowiązkowi raportowania,
2. określenie jednostek i spółek objętych sprawozdaniem,
3. przeprowadzenie analizy podwójnej istotności,
4. identyfikację wymaganych ujawnień oraz wskaźników,
5. wyznaczenie właścicieli danych w poszczególnych działach,
6. opracowanie metod zbierania, obliczania i dokumentowania danych,
7. analizę łańcucha wartości,
8. wyliczenie emisji gazów cieplarnianych,
9. określenie celów, polityk i planów działania,
10. przygotowanie firmy do weryfikacji raportowanych informacji.

Jakie dane środowiskowe warto gromadzić?

Zakres danych powinien wynikać z analizy istotności i specyfiki przedsiębiorstwa. W obszarze środowiskowym najczęściej analizowane są:

• zużycie energii elektrycznej i paliw,
• udział energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych,
• emisje gazów cieplarnianych w zakresach 1, 2 i 3,
• emisje zanieczyszczeń do powietrza, wody i gleby,
• pobór oraz zużycie wody,
• ilość wytwarzanych odpadów i sposób ich zagospodarowania,
• wykorzystanie surowców i materiałów,
• wpływ działalności na różnorodność biologiczną,
• ryzyka fizyczne i transformacyjne związane ze zmianą klimatu.

Ważne jest nie tylko zebranie wartości liczbowych, lecz także określenie źródeł danych, zastosowanych metod obliczeń, przyjętych założeń oraz osób odpowiedzialnych za ich zatwierdzanie.

Jakie korzyści może przynieść raportowanie ESG?

Raportowanie nie powinno być traktowane wyłącznie jako obowiązek formalny. Prawidłowo przeprowadzona analiza może pomóc przedsiębiorstwu:

• zidentyfikować ryzyka środowiskowe i społeczne,
• ograniczyć zużycie energii, wody i materiałów,
• lepiej przygotować się do zmian regulacyjnych,
• odpowiadać na wymagania klientów i instytucji finansowych,
• zwiększyć przejrzystość łańcucha dostaw,
• wyznaczyć mierzalne cele zrównoważonego rozwoju,
• ograniczyć ryzyko greenwashingu,
• wzmocnić wiarygodność firmy.

Informacje dotyczące europejskiej taksonomii zrównoważonego finansowania można znaleźć na stronie Ministerstwa Rozwoju i Technologii.

Jak EKO-KONSULT wspiera firmy w obszarze ESG?

EKO-KONSULT pomaga przedsiębiorstwom uporządkować kwestie środowiskowe i techniczne związane z przygotowaniem do raportowania. Zakres wsparcia może obejmować:

• identyfikację istotnych zagadnień środowiskowych,
• analizę dostępności i jakości danych,
• wyznaczenie wskaźników oraz źródeł informacji,
• analizę zużycia energii i zasobów,
• wsparcie w obliczaniu śladu węglowego,
• identyfikację ryzyk środowiskowych,
• opracowanie rekomendacji i planów działań,
• przygotowanie zespołu do gromadzenia i raportowania danych.

Warto rozpocząć przygotowania przed pierwszym okresem objętym raportowaniem. Pozwala to zweryfikować dostępność danych, poprawić procesy i uniknąć gromadzenia brakujących informacji pod presją czasu.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w zakresie ESG, analizy danych środowiskowych lub przygotowania organizacji do sprawozdawczości, skontaktuj się z zespołem EKO-KONSULT.