Magazynowanie surowców w złożach soli kamiennej - energetyczna szansa dla Polski

Dostęp do surowców węglowodorowych jest podstawą funkcjonowania gospodarki. W warunkach wojny rosyjsko–ukraińskiej, uzależnienie od dostaw surowców z Rosji znacznie wpływa na jej bezpieczeństwo. Magazynowanie ropy naftowej, gazu ziemnego oraz paliw płynnych w złożach soli kamiennej może okazać się energetyczną szansą dla Polski.

Zwiększenie pojemności podziemnych komór magazynowych poprzez magazynowanie surowców w złożach solnych stanowi jeden z najbardziej efektywnych sposobów na poprawę suwerenności i bezpieczeństwa energetycznego Polski. Podziemne obiekty tworzone w strukturach soli kamiennej stwarzają unikalne możliwości bezpiecznego gromadzenia gazu ziemnego, ropy naftowej, paliw płynnych, a także wodoru. Aby wykorzystać ten potencjał, konieczne jest zrozumienie specyfiki geologicznej oraz wymogów środowiskowo-prawnych towarzyszących inwestycjom takim jak kawerny solne i magazynowanie energii. Poniżej przedstawiamy szczegółową analizę tego zagadnienia.

Magazynowanie surowców w złożach solnych i kawerny solne – bezpieczeństwo energetyczne Polski

Autor: dr inż. Andrzej Tyszecki

Najważniejsze informacje o magazynowaniu w złożach soli kamiennej

Magazynowanie surowców w złożach solnych zapewnia najwyższy poziom szczelności i bezpieczeństwa dla paliw płynnych, gazowych oraz wodoru.
Podziemne kawerny solne i magazynowanie energii odgrywają strategiczną rolę w bilansowaniu krajowego systemu elektroenergetycznego i paliwowego.
Rozbudowa kompleksów takich jak magazyny w złożach soli kamiennej w rejonie polskiego Wybrzeża pozwala na bezpośrednią integrację z przeładunkami morskimi.
Kluczowym warunkiem realizacji inwestycji jest sporządzenie studium środowiskowo-przestrzennego oraz zabezpieczenie procesu ługowania komór.

Jak dostęp do surowców węglowodorowych wpływa na bezpieczeństwo energetyczne Polski?

Gwarantowany i niezależny dostęp do surowców węglowodorowych – ropy naftowej i gazu ziemnego – ma fundamentalne znaczenie dla sprawnego funkcjonowania każdej nowoczesnej gospodarki. W przypadku Polski, uzależnianie się od zewnętrznych i niestabilnych dostawców tych surowców stanowi strategiczne zagrożenie. W obliczu dynamicznych zmian geopolitycznych taka zależność nabiera szczególnego znaczenia dla funkcjonowania infrastruktury krytycznej, stabilności gospodarczej oraz zdolności obronnych państwa.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o strategicznym wymiarze tego zagadnienia, przeczytaj artykuł: Definicja bezpieczeństwa energetycznego i jego najważniejsze filary.

Jakie są możliwości przyrostu zdolności magazynowych ropy, gazu i paliw?

Możliwość odbioru ropy naftowej w Porcie Północnym w Gdańsku oraz gazu ziemnego w terminalu LNG w Świnoujściu pozwala na skuteczną dywersyfikację kierunków dostaw. Istotną kwestią pozostaje jednak stałe zwiększanie krajowych zdolności magazynowych. Ścisłe powiązanie zdolności przeładunkowych morskich terminali z pojemnościami retencyjnymi gwarantuje suwerenność energetyczną, zapewniając ciągłość i niezawodność pracy krajowych rafinerii i sieci przesyłowych.

Najkorzystniejsze warunki do rozbudowy podziemnych obiektów występują w rejonie polskiego Wybrzeża. Włączając w to nowoczesne kawerny solne i magazynowanie energii w postaci sprężonego powietrza lub wodoru, region ten staje się kluczowym hubem infrastrukturalnym. W takich podziemnych komorach z powodzeniem gromadzone są węglowodory, dwutlenek węgla czy zielony wodór. Przykładem dynamicznie rozwijanego obiektu jest Podziemny Magazyn Gazu w Kosakowie.

Potencjał geologiczny Polski w tym zakresie jest bardzo szeroki:

W rejonie wschodnim (od Łeby do Helu) miąższość pokładów soli kamiennej dochodzi do 200 metrów, a jej strop zalega na głębokości od 600 do 1000 m (zawartość NaCl wynosi około 97%).
W rejonie zachodnim (w okolicy Goleniowa) na głębokości 890 m występuje wysad solny o dużej miąższości, a drugie perspektywiczne złoże zlokalizowane jest na wyspie Wolin.

Jakie warunki geologiczne i techniczne decydują o budowie magazynów w złożach soli?

Budowa podziemnych obiektów magazynowych zależy w głównej mierze od szczegółowych uwarunkowań geologiczno-górniczych. Zasadnicze znaczenie ma dostępność wody niezbędnej do procesu ługowania komór oraz możliwość bezpiecznego zrzutu powstałej solanki. Źródłem wody mogą być wody powierzchniowe, morskie lub oczyszczone ścieki komunalne. Zrzut solanki powinien odbywać się do wód morskich w miejscach gwarantujących jej szybkie rozcieńczenie. Wyjątkowo sprzyjające warunki, w których magazyny w złożach soli kamiennej mogą być bezpiecznie realizowane, występują w gminach Kosakowo oraz Puck.

Pierwszym krokiem do tego, aby powstały magazyny w złożach soli kamiennej, jest opracowanie kompleksowego studium służącego identyfikacji uwarunkowań formalnoprawnych, środowiskowych oraz przestrzennych.

Opracowane studium umożliwia inwestorowi:

precyzyjną analizę wymagań formalnoprawnych na etapie przygotowania, realizacji oraz eksploatacji kawern,
określenie szczegółowych wymagań środowiskowych dla biura projektowego,
identyfikację potencjalnych skutków środowiskowych oraz opracowanie działań mitygujących,
wskazanie kluczowych zagadnień technicznych i geologicznych wymagających pogłębionych badań.

Eksperci EKO-KONSULT od lat wspierają branżę energetyczną, opracowując wstępne analizy oraz studia wykonalności dla kluczowych obiektów podziemnego magazynowania paliw i gazu – m.in. dla kopalni Góra koło Inowrocławia oraz magazynu w Kosakowie.

Profesjonalny proces planowania inwestycji oraz uzyskiwania decyzji opisuje materiał: Konsulting, planowanie inwestycji i uzyskiwanie pozwoleń.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania o magazynowanie surowców w złożach solnych

Dlaczego magazynowanie surowców w złożach solnych uważa się za najbezpieczniejsze?

Sól kamienna charakteryzuje się doskonałą szczelnością, ciągliwością oraz brakiem reakcji chemicznej z większością magazynowanych węglowodorów i gazów. Dzięki temu kawerny solne zapewniają pełną hermetyczność oraz wysoki poziom bezpieczeństwa technicznego i środowiskowego.

Jakie media oprócz ropy i gazu mogą przechowywać kawerny solne?

W podziemnych kawernach solnych można bezpiecznie magazynować zielony wodór, sprężone powietrze (jako magazyn energii elektrycznej), dwutlenek węgla (w ramach projektów CCS) oraz paliwa płynne, co wpisuje się w transformację energetyczną.

Jakie są główne wyzwania środowiskowe przy budowie magazynów w złożach soli?

Głównym wyzwaniem techniczno-środowiskowym jest pozyskanie odpowiedniej ilości wody do procesu ługowania komór oraz bezpieczne odprowadzenie powstalego roztworu solanki do wód morskich w sposób niepogarszający stanu środowiska morskiego.