Cele środowiskowe dla wód morskich, przybrzeżnych i śródlądowych a inwestycje na morzu. Wymogi środowiskowe, ramy prawne, warunki realizacji.

Cele środowiskowe dla wód morskich, przybrzeżnych i śródlądowych określają wymagania, które należy uwzględnić podczas planowania i realizacji inwestycji mogących oddziaływać na środowisko wodne. Podstawowe ramy prawne wyznaczają Ramowa Dyrektywa Wodna (2000/60/WE) oraz Dyrektywa Ramowa w Sprawie Strategii Morskiej (2008/56/WE).

Choć zakresy tych regulacji są określone, ich praktyczne stosowanie może być szczególnie wymagające w przypadku przedsięwzięć realizowanych na styku morza i lądu. Dodatkowe uwarunkowania pojawiają się wtedy, gdy planowana inwestycja może oddziaływać na obszary chronione, w tym należące do sieci Natura 2000.

Jakie przepisy regulują cele środowiskowe dla wód morskich i śródlądowych?

Podstawowe wymagania dotyczące ochrony środowiska wodnego w Unii Europejskiej wynikają z kilku powiązanych ze sobą dyrektyw. Ich stosowanie zależy przede wszystkim od rodzaju wód, lokalizacji przedsięwzięcia oraz charakteru jego potencjalnego oddziaływania.

Najważniejsze akty prawne obejmują:

• Dyrektywę 2008/56/WE z dnia 17 czerwca 2008 r., ustanawiającą ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (Dyrektywa Ramowa w Sprawie Strategii Morskiej).
• Dyrektywę 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r., ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Ramowa Dyrektywa Wodna – RDW).
• Dyrektywę 2014/89/UE z dnia 23 lipca 2014 r., ustanawiającą ramy planowania przestrzennego obszarów morskich.

Wymienione regulacje tworzą ramy prawne, które należy uwzględniać podczas przygotowywania inwestycji na morzu, w strefie przybrzeżnej oraz na obszarach śródlądowych.

Szczególne wyzwania pojawiają się w przypadku przedsięwzięć obejmujących jednocześnie obszary morskie i lądowe. Konieczne jest wówczas rozpoznanie właściwych celów środowiskowych oraz ustalenie, w jaki sposób poszczególne regulacje wzajemnie się uzupełniają.

Więcej informacji o planowaniu tego rodzaju przedsięwzięć przedstawiamy również w artykule Jak przeprowadzić duży projekt przez wyboistą ścieżkę procedur środowiskowych?.

Jakie wymagania środowiskowe obowiązują dla wód morskich, przybrzeżnych i śródlądowych?

Osiągnięcie celów środowiskowych dla poszczególnych kategorii wód wymaga realizacji odpowiednich planów i programów działań. Wynikają one z przepisów unijnych, krajowych oraz zobowiązań międzynarodowych.

Wzajemne relacje pomiędzy dyrektywami dotyczącymi ochrony środowiska wodnego przedstawia poniższy schemat.

^{Źródło: Krajowy Program Ochrony Wód Morskich, zmienione.}

Poszczególne regulacje nie funkcjonują niezależnie – tworzą powiązany system zarządzania środowiskiem wodnym. W praktyce oznacza to konieczność uwzględnienia właściwych dokumentów planistycznych i programowych podczas przygotowywania inwestycji.

Hierarchię aktów prawnych oraz ich wzajemne relacje przedstawiono na kolejnym schemacie.

Jakie cele środowiskowe wyznaczono dla wód przybrzeżnych?

Wody przybrzeżne stanowią integralną część środowiska morskiego, jednak w zakresie aspektów ekologicznych objętych Ramową Dyrektywą Wodną stosuje się wymagania wynikające właśnie z RDW. Rozgraniczenie to ma znaczenie podczas oceny oddziaływania inwestycji zlokalizowanych w strefie przybrzeżnej.

Zgodnie z preambułą Dyrektywy Ramowej w Sprawie Strategii Morskiej wody przybrzeżne, wraz z dnem morskim i podłożem, powinny zostać objęte jej zakresem, o ile określone aspekty ekologiczne nie zostały już uregulowane w ramach Dyrektywy 2000/60/WE lub innych przepisów prawa wspólnotowego.

Takie podejście ma zapewnić wzajemne uzupełnianie się regulacji i ograniczyć nakładanie się ich zakresów.

Czym różnią się cele środowiskowe dyrektywy morskiej i Ramowej Dyrektywy Wodnej?

Dyrektywa Ramowa w Sprawie Strategii Morskiej określa cel osiągnięcia lub utrzymania dobrego stanu środowiska wód morskich, opierając jego ocenę na 11 cechach jakościowych. Uwzględnia przy tym postanowienia międzynarodowych konwencji dotyczących ochrony środowiska morskiego.

Należą do nich między innymi:

• Konwencja Londyńska,
• Konwencja Helsińska,
• Konwencja o różnorodności biologicznej,
• Konwencja MARPOL,
• Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS).

Ramowa Dyrektywa Wodna określa natomiast cele środowiskowe dla wód przybrzeżnych, obejmujące osiągnięcie co najmniej dobrego stanu wód, z uwzględnieniem odpowiednich wskaźników stanu ekologicznego i chemicznego.

W ocenie uwzględnia się między innymi następujące grupy elementów:

• biologiczne,
• fizykochemiczne,
• hydromorfologiczne,
• chemiczne.

Ramowa Dyrektywa Wodna odnosi się również do celów środowiskowych dla obszarów chronionych, w tym obszarów należących do sieci Natura 2000.

Dlaczego inwestycje na styku morza i lądu wymagają szczególnej analizy?

Przedsięwzięcia realizowane w strefie morze–ląd mogą podlegać wymaganiom wynikającym z kilku powiązanych regulacji środowiskowych. Konieczne jest wówczas określenie, które cele środowiskowe mają zastosowanie do poszczególnych części inwestycji i jej potencjalnych oddziaływań.

Dotyczy to między innymi projektów infrastrukturalnych, energetycznych i przemysłowych, których realizacja może wpływać jednocześnie na środowisko morskie, przybrzeżne i lądowe.

Dodatkowym elementem wymagającym rozpoznania jest potencjalne oddziaływanie na obszary Natura 2000. W takich przypadkach należy uwzględnić również właściwe cele ochrony tych obszarów.

Przykładem przedsięwzięć wymagających szczegółowego podejścia do uwarunkowań środowiskowych są projekty morskiej energetyki wiatrowej. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w artykule Procedury środowiskowe dla morskich farm wiatrowych.

Jakie dane są potrzebne do oceny wpływu inwestycji na cele środowiskowe wód?

Ocena oddziaływania przedsięwzięcia wymaga zgromadzenia danych pozwalających rozpoznać stan środowiska wodnego oraz potencjalne skutki planowanych działań. Istotne znaczenie mają informacje wykorzystywane w planowaniu, monitoringu i sprawozdawczości środowiskowej.

Dla potrzeb realizacji poszczególnych programów gromadzone są obszerne zasoby danych dotyczących środowiska wodnego. Część z nich jest publicznie dostępna, natomiast pozyskanie pozostałych może wymagać wystąpienia z wnioskiem w trybie dostępu do informacji publicznej lub informacji o środowisku.

Odpowiednia interpretacja zgromadzonych informacji pozwala ustalić, czy i w jakim zakresie planowane przedsięwzięcie może wpływać na osiągnięcie właściwych celów środowiskowych.

Więcej o znaczeniu analiz środowiskowych w procesie inwestycyjnym przeczytasz również we wpisie Zintegrowany plan działań środowiskowych dla dużych projektów przemysłowych i infrastrukturalnych.

Jak EKO-KONSULT wspiera inwestycje morskie i lądowe?

EKO-KONSULT oferuje doradztwo środowiskowe dla projektów realizowanych w strefie morze–ląd, wspierając inwestorów w rozpoznawaniu wymagań prawnych oraz ocenie potencjalnego wpływu przedsięwzięć na cele środowiskowe wód.

Zakres wsparcia obejmuje między innymi:

• pozyskiwanie informacji o środowisku,
• interpretację dostępnych danych środowiskowych,
• rozpoznawanie właściwych wymagań prawnych,
• ocenę wpływu inwestycji na cele środowiskowe wód morskich i śródlądowych,
• doradztwo na etapie przygotowania przedsięwzięcia.

Więcej informacji o możliwościach współpracy znajdziesz w sekcji konsulting środowiskowy. Sprawdź również zakres usług związanych z planowaniem inwestycji i uzyskiwaniem pozwoleń.

Planujesz inwestycję na morzu, w strefie przybrzeżnej lub na lądzie? Skontaktuj się z EKO-KONSULT, aby omówić wymagania środowiskowe dotyczące planowanego przedsięwzięcia.

Autor: Anna Mitraszewska